Kripto Para Birimleri ve Tokenlar

Kripto para birimleri ve tokenlar birbirlerinden tamamen farklı özelliklere sahiptirler. Bu sebeple bu iki terimi net olarak tanımlamak gerekiyor. En yaygın blokzincir tabanlı dijital varlıklar; kripto para birimleri ve tokenlardır. İki varlık arasındaki en temel fark; kripto para birimlerinin kendi blokzinciri varken, Tokenlar, mevcut bir blokzincir üzerine inşa edilir.

Dijital Varlık Nedir?

Eğer blokzincir ve kripto paralarla ilgilenmeye yeni başladıysanız, dijital varlıklar, kripto para birimleri ve tokenlar arasındaki farkı anlamanızda oldukça önemli rol oynayacak. Bu terimler, sıklıkla birbirlerinin yerine kullanılsa da temel olarak farklıdırlar. Genel olarak tanımlamak istersek dijital varlıklar; dijital biçimde oluşturulan, ticareti yapılabilen ve depolanabilen, fiziksel olmayan varlıklardır. Blokzincir dünyasında dijital varlıklar, kripto para birimleri ve tokenları niteler.

Kripto Para Birimi Nedir?

Kripto para birimini; takas edilebilen, bir değer deposu olarak kullanılabilen, bir blokzincir ağının yerel varlığı olarak tanımlayabiliriz. Bir kripto para, doğrudan üzerinde çalıştığı blokzincir protokolü tarafından sağlanır. Bu nedenle blokzincirin yerel para birimi olarak da tanımlanabilir. Kripto para birimleri sadece ağdaki işlem ücretlerini ödemekte değil, aynı zamanda kullanıcıları, kripto para biriminin ağını güvende tutmaya teşvik etmek için de kullanılır.

Kripto para birimleri bir değişim veya değer saklama aracı olarak hizmet verir. Değişim aracı, bir mal veya hizmet elde etmek için kullanılan varlıkların genel adıdır. 'Değer deposu' olma özelliğiyle kripto paralar, alındıktan sonraki bir tarihte dahi geleneksel para birimleriyle değiştirilmesi mümkün olan varlıklardır. Bu sayede satın alındığı zamanki 'değiştirilebilme' değerini korumuş olurlar. Bu durum, satın alma gücü açısından oluşabilecek önemli kayıpların da önüne geçilmesini sağlar.

Kripto para birimlerinin ana özellikleri;

  • Merkezi olmayan veya en azından merkezi bir otoriteye bağlı olmayan sistemlerdir. Bunun yerine, kripto para birimleri, düzenlemeleri ve işlemleri yönetmek için koda güvenir.
  • Kripto para birimleri, katılımcıların sistemin kurallarını otomatik ve güvenilir bir şekilde uygulamalarını sağlayan bir blokzincir veya başka bir Distributed Ledger Technology (Dağıtılmış Defter Teknolojisi) üzerine kuruludur.
  • Kripto para birimleri, temel yapısını ve ağ sistemini güvence altına almak için kriptografi kullanır.

Token Nedir?

’Kripto tokenlar’ olarak da adlandırılabilen tokenlar, blokzincir tabanlı kuruluşların veya projelerin, mevcut bir blokzincir ağının üzerinde geliştirdiği değer birimleridir. Genellikle bu ağın kripto para birimleriyle uyumlu isimlere sahip olsalar da tamamen farklı dijital varlıklardır.

Kripto para birimleri belirli bir blokzincir protokolünün yerel varlığıdır ama tokenlar bu blokzincirlerin üzerine inşa edilen platformlar tarafından oluşturulur. Örneğin, Ethereum blokzincirinin yerel varlığı Ether’dir (ETH). Ether, Ethereum blokzincirine özgü bir kripto para birimi olsa da, Ethereum blokzincirini kullanan birçok farklı token da vardır. Ethereum kullanılarak oluşturulan tokenlar arasında DAI, LINK ve COMP gibi tokenlar bulunur.

Bu kripto tokenlar, merkezi olmayan finans (DeFi) mekanizmalarına katılmak, sisteme özel hizmetlere erişmek ve hatta oyun oynamak dahil olmak üzere oluşturuldukları platformlarda çok sayıda işlev barındırabilirler. Kripto tokenları oluşturmak için yaygın olarak kullanılan birkaç token standardı vardır ve bunların çoğu Ethereum üzerine inşa edilmiştir. En yaygın kullanılan token standartları, Ethereum'un merkezi olmayan uygulamalar ekosisteminde birlikte çalışabilen tokenların oluşturulmasına izin veren ERC-20 ve benzersiz olan- değiştirilemeyen tokenları etkinleştirmek için tasarlanmış ERC-721'dir. Blockchain'in (blokzincir) genişleyen kullanım durumlarını ele almak için yeni tokenlar geliştirildiğinden, farklı tokenların sayıları muhtemelen dikkate değer bir hızla artmaya devam edecek. Tokenlar programlanabilir, izne duymayan, güvenilir ve şeffaf araçlardır. Programlanabilir olmaları basitçe tokenların özelliklerini, işlevlerini ve ağın etkileşim kurallarını özetleyen, akıllı sözleşmelerden oluşan yazılım protokolleri üzerinde çalıştıkları anlamına gelir. İzne gerek duymaması; herkes özel kimlik bilgilerini vermeden sisteme katılabilir demektir. Güvenilir olmaları, sistemi tek bir merkezi otoritenin kontrol etmediği anlamına gelir ve bunun yerine ağ protokolü tarafından önceden tanımlanmış kurallar üzerinde çalışır. Son olarak şeffaflık, protokolün kurallarının ve işlemlerinin herkes tarafından görülebilir ve doğrulanabilir olduğu anlamına gelir. Tokenlar, kripto para birimi gibi değer taşıyabilir ve değiş-tokuş edilebilirler. Aynı zamanda fiziksel varlıkları, daha geleneksel dijital varlıkları veya bir hizmeti temsil etmek için de tasarlanabilirler. Örneğin; gayrimenkul gibi maddi bir değerin yanı sıra işlem gücü ya da veri depolama alanı gibi maddi olmayan bir varlığı da temsil edebilen tokenlar vardır. Tokenlar ayrıca, protokol yükseltmeleri ve çeşitli blokzincir projelerinin gelecekteki yönünü belirleyen diğer kararlar gibi belirli parametrelere oy vermek için bir yönetişim mekanizması olarak da sıklıkla kullanılır. Tüm bu çeşitli işlevlere hizmet etmek için kripto tokenları oluşturma süreci, ‘tokenization’ (tokenizasyon) olarak da bilinir. Blokzincir endüstrisi olgunlaşmaya devam ettikçe, benzersiz dijital varlıkların sayısı, kurumsal yatırımcılardan bireysel kullanıcılara kadar tüm ekosistem katılımcılarının çok yönlü ihtiyaçlarını karşılamak için artmaya devam edecek. Dijital evrende yeni varlıklar oluşturmanın fiziksel dünyaya göre daha az kısıtlayıcı olması, bu dijital varlıkların, sayısız endüstrinin çalışma, etkileşim kurma ve değer üretme şekillerini iyileştirmesi ve bu sayede bizlere yeni sosyal ve ekonomik olanaklar sağlaması bekleniyor.